Faşist aday Brezilya’da Cumhurbaşkanı olursa ne olacak?

Madrid: Şevki Reyyes / Şarku’l Avsat

Brezilya’da gerçekleşen Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ilk turunu aşırı sağcı Jair Bolsonaro yüzde 46 oyla kazanmıştı. Herhangi bir partinin çoğunluğu elde edememesi sebebiyle seçim ikinci tura kalsa da ülkede Bolsonaro’nun ikinci turdan zaferle çıkacağına kesin gözü ile bakılıyor.

Brezilya, önümüzdeki Salı günü, bağımsızlığından bu yana en ciddi ekonomik krizin zirvesinde Cumhurbaşkanını seçecek. Tahminler doğruysa ve bir sürpriz yaşanmazsa Latin Amerika’nın en büyük ülkesinin Cumhurbaşkanı, demokrasi küçümseyen, ırkçı ve askeri diktatörlüğün gelmesini isteyen Bolsonaro olacak.

Avrupa ve Latin Amerika’daki bir grup aydın, İspanyol Gazetesi El Pais’te Bolsonaro’nun iş başına gelmesi halinde muhtemel yansımaları tartışıyor.

Brezilyalı film yönetmeni Walter Salis, Bolsonaro’nun seçilmesinin Brezilya’yı karanlık bir tünele iteceğini düşünüyor. Buna göre Amazon ormanlarında çevreyi ve doğal kaynakları koruma çabaları ortadan kalkacak ve yoksul kesim, sosyal ve eğitim yardımlarından mahrum kalacak.

Brezilyalı aktris Alicia Braga, “Bolsonara’nın ikinci turdaki zaferi Brezilya, Latin Amerika ve dünyada büyük bir çatlak oluşturacak. Bu aday sadece Brezilya için değil, bütün dünya için bir sorun teşkil edecek” dedi.

Cervantes Ödülü’nü kazanan ve Sandinista devriminin tarihsel liderlerinden biri olan Nikaragualı yazar Sergio Ramirez, Bolsonaro’nun yükselişi, yolsuzluğa batmış ve hayalini kaybetmiş solun hayal kırıklığının meyvesi. Aynı zamanda din, rejim, aile bağlarını yükselten ve liderliği orduya teslim etme sözü veren yeni bir demogojinin doğuşudur” dedi.

Meksikalı romancı Juan Filoro da “Bolsonaro, Latin Amerika ve dünya için büyük bir tehdit oluşturuyor” dedi ve ekledi: “ O, korkakların ve kaybetmişlerin desteğini çeken faşist bir aday. Hepimiz için bir utanç vesilesi ve alt kıtada yayılma tehdidi var.”

Meksikalı yazar ve gazeteci Alma Gimopreto, Bolsonaro’nun Brezilya’daki cumhurbaşkanlığına gelmesinin Latin Amerika’da son yıllarda gerçekleşen en tehlikeli bir deneyim olacağını düşünüyor. Yazar, “bu sadece fakirlerin nefretini kazanmak açısından değil, Amazon ormanlarının yerküreyi tehdit edecek şekilde ticari sömürgeye açmasından kaynaklanıyor” dedi.

Kolombiyalı yazar Juan Gabriel Vasquez, Bolsonaro’nun oluşturduğu en büyük tehlikenin demokrasinin kendisine verdiği imkanlarla bu sistemi içerden yıkmaya çalışması olduğunu söyledi. Vasquez, “onun seçim zaferinin Batı demokrasisinin tabutuna çakılacak son çivi olduğunu” ifade etti.

Claudio Pinheiro, tanınmış bir Arjantinli romancı. Pinheri, “Bolsonaro’nun başarısı, bu yüzyılın başından beri Latin Amerika’daki sağcılık ile Evanjelik Kilisesi arasındaki koalisyonun vücut bulmasıdır” dedi.

Meksikalı gazeteci Jorge Ramos, “Latin Amerika’da demokrasi konusunda büyük bir hayal kırıklığı var. Demokrasi aç insanları doyurmadı, suçludan korumadı ve zenginlerle fakir arasındaki uçsuz bucaksız mesafeyi ortadan kaldırmadı” dedi.

Nobel Barış Ödülü sahibi Adolfo Pérez Asquivel, “Dünyanın şaşırma yeteneğini yitirdiği doğru değil. Cesaret ve azim ile olaylarla yüzleşme yeteneğini yitirmiştir. Martin Luther King’in dediği gibi’ iyinin sessizliğinden korktuğum kadar radikal aşırılıklardan korkmuyorum.”

Tanınmış ABD’li siyaset bilimci Noam Chomsky de Bolsonaro’nun zaferini Brezilya, bölge ve dünya için bir felaket olarak görüyor ve başkanlığa gelişinin Latin Amerika’da ekonomik ve sosyal olarak çok karmaşık bir aşamada bir dizi derin siyasi dönüşümü tetikleyeceğinden korkuyor.

Brezilya doğumlu yazar Milton Hatoum ise, Bolsonaro’nun zaferinin Brezilya için ciddi bir sosyal ve politik gerileme olacağını düşünüyor. Yazar, bu bağlamda şunları ifade etti: “O, demokrasiyi hor görüyor ve onu diri diri gömmekle tehdit ediyor. Onların eski Venezüella Devlet Başkanı Hugo Chavez’in hayranı olduğunu unutmayalım. Hala ikinci turda Smith’in kazanacağını düşünüyorum, çünkü Bolsonaro’nun kazanması tüm Brezilyalılar için bir utanç olacaktır.”