Güney Libya ve yenilenen kriz

Libya Ordusu Genelkurmay Başkanlığı’nın Güney’deki Fizan ve Tebu bölgesinde, terör örgütlerine, insan kaçakçılığı çetelerine ve yasadışı göçlere karşı başlattığı yasama sürecinin, iç ve dış sebeplerle çok çekmiş bu çilekeş bölgeye istikrarın gelmesine çok katkısı olacak. Nitekim bu bölge, çölün derinliklerinde binlerce kilometre uzanan sınırı denetlemedeki zorluk ve zayıflık sebebiyle Afrikalı göçmenlerin ana kapısı olarak görülmekte. Bu bölgeyi dört ülke paylaşıyor. Kimisi sınırın korunmasına katkı sağlamayıp hiç çaba harcamıyor. Hatta Suriye ve Irak’tan kaçan DEAŞ unsurlarının Katar’ın para desteğiyle Sudan üzerinden Güney Libya’ya girmesi için kaçakların işini kolaylaştıranlar bile var.

Yenilenen Güney Libya krizinin gölgesinde Libya ordusu, Güney’de güvenlik ve istikrarı sağlamak için askerî güçlendirmelerde bulundu. Bu gelişmeye, Çad resmi güçlerinin Libya-Çad sınırının yakınlarında askerî takviyeler ve hareketlenmeler yaptığı yönündeki haberler ön ayak oldu. Zira Çadlı güçlerin bu girişimi, Libya ordusu ile dirsek teması içerisinde yürütülürse çok daha etkili olacaktır. Böylece Güney Libya’da kendilerine bir üs edinen Çadlı paralı askerlerin de sonu getirilecek.

Radikaller bölüğü, Bingazi’den kaçan el-Kaide kalıntıları, Dörtlü’nün aranan adamı ve İslamî örgütlerin manevi babası olan Ali Sallabi’nin küçük kardeşi İsmail Sallabi’nin liderlik ettiği Savunma Bölüğü, Arap Dörtlüsü’nün aranan bir diğer adamı ve askeri hizmetlerden ayrılan Subay Mustafa Şerkesi’nin yanı sıra Katar tarafından silah, para ve cephane ile ve hatta Katar ajanı Çadlı isyancı muhalefet lideri Timan Erdimi üzerinden paralı asker satışıyla desteklenen tüm örgütler Güney Libya’da bir araya geldi. Bu arada sözü edilen Erdimi, Çadlı muhalif gruplar tarafından kabul görmüyor ve Çad rejiminin bir icadı ve çift taraflı bir ajan olduğu düşünülüyor. Erdimi, fanatik eğilimlere sahip. Doha’nın kendi gündemlerini gerçekleştirmek için kiraladığı adamı. Kabilesi olan Zegave’den elemanlara başka ücretli askerleri katarak silahlı bir milis oluşturdu. Katar bu milisleri, Güney Libya’da mevzilenen Sallabi ve Şerkesi liderliğindeki terörist el-Kaide Bölüğü’nün milisleri ile işbirliği için kullanıyor. Özellikle de BM Elçisi Gassan Selame’nin Libya’da yabancı paralı askerlerin varlığına ilişkin uyarısından sonra bunları ezmek için görünen askerî hareketlilik, istikrarın gerçekleştirilmesi ve zapt edilen Güney’e devlet iktidarının yeniden getirilmesi için önemli bir adım olarak görülüyor.

Güney krizinin kullanılması, İtalya gibi bazı ülkeleri Güney’in uzak noktalarındaki Gat şehrinde askerî bir üs kurmaya teşvik etti. Bundan dolayıdır ki ulusal ordunun genel komutanlığı, uluslararası odakların yasadışı göçle mücadele etme bahanesiyle Güney bölgelerinde askerî bir üs kurmaya kalkışabileceği konusunda uyardı.

Güney Libya, henüz işlenmemiş zengin maden yatağı olarak kabul ediliyor. Bu da birçok tarafı, 2011 yılında sadece rejimin değil devletin de düşürülmesinin ardından oraya müdahale etmeye sevk etti. Amaç, altın, uranyum, fosfat ve petrol servetlerini daha kolay yağmalamak ve Güney’i Afrika ile silah, insan ve uyuşturucu kaçakçılığı için kapı olarak kullanmaktır. Bu yüzden bazı yabancı ülkeler, Güney Libya’yı yalıtmaya ve orayı devlet iktidarından bağımsız ve silah ticareti, kaçakçılık ve terör için kullanılan bir emirliğe dönüştürmeye çabalıyor. Bunun için de Güney Libya’da kendilerine üs kuran Afrikalı isyancılardan faydalanıyorlar.
Anayasayal olmayan ‘Uzlaşma’ Hükümeti’nin Dışişleri Bakanı Muhammed Seyyale, Çad’ın N’Djamena şehrinde gerçekleştirilen toplantının ardından, “Güney Libya, Afrika isyancı hareketlerinin üssü haline geldi” açıklamasında bulundu. Bu toplantıda komşu ülkelerin Libya topraklarına girmesine izin verilmesi ve Libyalı yetkililerden izin almaksızın kaçan unsurları takip etmesinden duyulan rahatsızlıkla Güney Libya’ya komşu ülkelerle güvenlik işbirliği için dörtlü bir anlaşma imzalandı. Bu, Libya’ya yönelik egemenlik ihlalini meşrulaştırmak için ‘Uzlaşma Hükümeti’nin vermiş olduğu bir taviz; üzerinde görüş birliği elde edilmemiş ‘Uzlaşma Hükümeti’nin yanlış bir tasarrufu olarak görülüyor.

Güney Libya meselesi ve burayı geçit olarak kullanan yasadışı göç trafiği, Uluslararası Göç Örgütü’nün Libya’ya ilişkin göçmen sayısı hakkında ilan ettiği rakamların gölgesinde daha net anlaşılıyor. İstatistiklere göre söz konusu göçmenlerin sayısı 600 bini buldu. Ancak Libyalı yetkililer henüz bu rakamı teyit etmedi. Bununla beraber Libya, silahın ve milislerin yaygınlaşması ve köle ticareti uygulamalarına dair raporların gölgesinde kendi haline bırakıldı. Gerçek anlamda hiçbir desteğe ulaşamadı. Sadece İtalyalı yetkililer, bazıları kurtarılmışken bile göçmenleri deniz ortasında bırakmaya yönelik önlemler aldı ve insanlık dışı bir şekilde kurtarıcı teknelerin kıyılarına yanaşmasına engel oldu. Üstelik Libya, onu tehdit etmiş ve göçmenlerin yerleşmesini ve Libya demografisinde bir değişikliği önlemek için sığınma noktaları inşa etmesini istemişti. Nitekim burası bir geçiş ülkesidir ve kurbandır; vatan değil.

Güney Libya, aslında siyasi bağlıkların sebep olduğu kabile çatışmalarından muzdarip ve bu çatışmalar, sosyal dokunun ciddi oranda bozulmasında büyük pay sahibi. Etnik ve kabileci gururlar yeniden canlandı. O kadar ki Güney, Tubo ve Tavarık kabileleri arasında daimi bir çekişmenin sahnesi haline geldi. Bu çekişmelerin çoğu da kabileci olmaktan ziyade siyasi karakterli. Rakiplere karşı güçlenmek ve üstün gelmek için silaha başvuruluyor. Sınır ötesi de buna katılıyor. Nitekim yerel nüfusun çoğunluğunu oluşturan Tubo ve Tavarık kabilelerinin Çad ve Nijer gibi komşu ülkelerde uzantıları mevcut.

Bunun için şimdi ordu, yetkililerin açıklamaları üzerinden Güney’de Libya ile sınırdaş olan ilgili ülkelerle işbirliği yaparak Güney’in tamamen güvence altına alınması için hazırlık yapıyor. Hedef, yasadışı göçü kontrol altına almak ve savaşçı teröristlerin başını ezmek…