İskandinav ülkeleri: İran tehdidi ile mücadele edeceğiz

Londra/Adil es-Salimi

Danimarka’daki Ahvazi liderlere yönelik suikast girişimlerinin engellenmesinin ardından İskandinav ülkeleri yayınladıları sert bir açıklamayla İran tehdidi ile mücadele edeceklerini duyurdu. Norveç; İran istihbaratı için çalıştığı gerekçesi ile İran asıllı bir Norveç vatandaşının tutuklanmasının ardından İran büyükelçisini dışişleri bakanlığına çağırdı.

Suikast planının engellenmesi ve deşifre edilmesinin ardından Kopenhag ile Tahran arasındaki karşılıklı açıklamaların şiddeti arttı. Söz konusu suikast ile ilişkisi olmadığını söyleyen Tahran düşmanları tarafından kendisine komplo yapıldığını ve “taraflı raporlar” ile İran- Avrupa ilişkilerinin baltalanmak istediğini savundu.

Şarku’l Avsat’ın kaynaklardan edindiği bilgilere göre Avrupa istihbaratı geçen yıl İran rejimine muhalif isimlerin hedef alındığı 10 suikast girişimini engelledi.

Avrupa medya kaynakları, suikast girişimi nedeniyle tutuklanan İran asıllı zanlının 30 yaşlarında bir bilgisayar uzmanı olduğunu ve İran istihbaratına bağlı bir hücre ile bağlantısı bulunduğunu aktardı.
Beş İskandinav ülkesi dün dışişleri bakanlarının suikasta ilişkin gerçekleştirdiği toplantının ardından yaptıkları açıklamada söz konusu durumu ciddiye aldıklarını belirtti.

Dışişleri bakanları yaptıkları açıklamada Danimarka’nın İran istihbaratının söz konusu suikast planları ile bağlantısı olduğunu gösteren bilgiler verdiğini belirterek Kopenhag yönetiminin yanında olduklarını ve İran tehdidi ile mücadele edeceklerini bildirdi.

Danimarka, salı günü yaptığı açıklamada İran istihbaratının Ahvaz’ın Kurtuluşu İçin Arap Mücadelesi Hareketi’nin (ASMLA) üç liderine suikast düzenlediğini açıklamış ve başlıca hedefin hareketin lideri Habib Cabr olduğunu belirtmişti.

İran’ın güneybatısında gizli faaliyet gösterdikten sonra 2005’te açık bir şekilde çalışmaya başlayan ASMLA, Ahvazilere egemenliklerinin geri verilmesi ve İran işgalinin son bulmasını talep ediyor.

Norveç devlet televizyonunun aktardığına göre Norveç Dışişleri Bakanı Eriksen Söreide, İran’ın Oslo Büyükelçisi Muhammed Habibullah’ın dışişleri bakanlığına çağırılarak kendisine suikast girişimden büyük endişe duyulduğunun iletildiğini söyledi.

İsveç ve Danimarka emniyetinin işbirliği sonucu 21 Ekim’de İsveç’te yakalanan Norveç vatandaşı zanlı kendisine yöneltilen suçlamaları reddetti.

Danimarka tarafı, İran’ın suikast ile bağlantısı olduğu konusunda hiçbir şüphesi olmadığını söylüyor. Fransız Haber Ajansı’nın (AFP) aktardığına göre Danimarka Dışişleri Bakanı Anders Samuelsen yaptığı açıklamada “Suikastın arkasında İran hükümeti var” ifadelerini kullandı.

Danimarka Başbakanı Lars Lokke Rasmussen çarşamba günü yaptığı açıklamada “Ne olduğunu çok iyi bildiğimizi (İran’a) açıklama ihtiyacımız olduğunu düşünüyorum. Olanları kabullenmeyeceğiz” ifadelerini kullandı.

Danimarka Dışişleri Bakanı çarşamba günü yaptığı açıklamada suikast girişimine cevaben İran’a Avrupa Birliği (AB) düzeyinde yaptırımlar uygulanması çağrısında bulundu. Diplomatik bir kaynağın aktardığına göre olası yaptırımlar ekonomi alanında olacak.

Norveç Başbakanı Erna Solberg, ülkesinin yaşananlara cevap hazırlığında olduğunu ve olay hakkında daha fazla detay elde edilmesini beklediklerini söyledi. Solberg, İran asıllı Norveç vatandaşına işaretle yaptığı açıklamada zanlının engellenen suikast girişimi ile bağlantısı olduğu gerekçesi ile Danimarka’da tutuklu bulunduğunu söyledi.

AB Dış Siyaset Sözcüsü Maya Kosancic, AB’nin Danimarka’dan birçok sorunun cevabını beklediğini söyledi. Reuters’in aktardığına göre Brüksel’de konuşan Kosancic “AB’nin güvenliğine yönelik tehditleri kınıyor ve her meseleyi ciddiye alıyoruz. Bu nedenle AB üyesi ülkenin yanındayız” ifadelerini kullandı.

İngiltere Dışişleri Bakanı Theresa May çarşamba günü Oslo’da yaptığı açıklamada Krallık’ın Kopenhag’ın yanında olduğunu açıklarken Danimarka’nın diğer Avrupalı ortakları ise yaşananlara yönelik adım atmaya hazırlanıyor.

İsveç Geçici Hükümeti Başbakanı Stefan Löfven “Danimarkalı dostlarımız ile birlikte gelişmeleri yakından takip ediyoruz. Daha detaylı bilgiler geldiği vakit gerekli cevabı vereceğiz” açıklamasında bulundu.

ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo da Twitter üzerinden yaptığı paylaşımda İran rejimine bağlı bir katili tutuklamasından ötürü NATO üyesi Danimarka’ya övgüde bulundu.

Söz konusu suikast girişimi ABD ve Avrupa’nın İran konusunda büyük görüş ayrılıkları yaşadığı bir zamanda gerçekleşti.

Tahran çarşamba günü Danimarka Büyükelçisi’ni dışişlerine çağırarak suçlamaları kabul etmediklerini iletti.

İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif dün yaptığı açıklamada İsrail istihbaratı Mossad’ı İran-Avrupa ilişkilerine komplo düzenlemekle suçladı. Nükleer anlaşma konusunda yaşananların arkasında Mossad’ın olduğunu belirten Zarif, Avrupa devletleri (Belçika- Almanya- Fransa) tarafından engellenen ve İran rejimi karşıtı Halkın Mücahitleri’nin Paris’teki toplantısını hedef alan saldırıyı İsrail’in düzenlediğini söyledi.

Zarif açıklamasında “Bu, İran’ın nükleer anlaşmasını yok etmek için düzenlenmiş bir komplodur” dedi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Behram Kasımi de Danimarka tarafından kendilerine yöneltilen suçlamalar için “İran-Avrupa ilişkilerinin gelişmesini engellemek isteyen düşmanların kurduğu tuzakların devamı” ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump geçen mayıs ayında nükleer anlaşmadan çekilmiş ve ABD’nin İran’a yönelik ilk yaptırım paketi ağustosta başlamıştı. ABD’nin İran petrolünü hedef alan ikinci yaptırım paketi ise önümüzdeki pazartesi günü uygulanmaya başlayacak.

İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani nükleer anlaşmanın yürürlüğe girmesinden iki hafta sonra 2017’nin nisan ayındaki seçim kampanyasında Devrim Muhafızları’na sert suçlamalarda bulunmuş ve 2016’nın şubat ayındaki balistik füze denemeleri ile nükleer anlaşmanın bozulması için çalışmakla suçlamıştı.

İran, ASMLA’yı 22 Eylül’de Ahvaz’da askeri geçidi hedef alan ve 24’ü Devrim Muhafızı askeri toplam 25 kişinin ölümüyle sonuçlanan saldırının arkasında olmakla suçladı.

Geçen hafta İran’daki New York merkezli İnsan Hakları İçin Uluslararası Kampanya adlı insan hakları örgütünün Ahvaz’daki aktivistlerden aktardığına göre İranlı yetkililer saldırı sonrasında birçok siyasi aktivisti gözaltına aldı.

Ahvazlı aktivistler, saldırıdan sonra gözaltına alınan 140 kadar aktivistin kimliğini tespit ettiklerini, aralarından kadınların ve çocukların da bulunduğu 340’dan fazla kişinin gözaltına alındığını belirtti.

Ahvaz saldırısını DEAŞ üstlenmiş ve bazı video görüntüleri yayınlamıştı.

İran da düzenlenen balistik füze saldırıları ile Ahvaz saldırısının arkasında olduğunu açıklayan DEAŞ liderlerini hedef aldığını duyurmuştu.

İran, saldırının üst aklının kendisine bağlı milisler tarafından Diyala kentinde öldürüldüğünü iddia ediyor.