Pompeo: Çin ile soğuk savaş istemiyoruz

Washington’da cuma günü ABD ile Çin’in arasında üst düzey güvenlik toplantısı düzenlendi. Görüşmeler sırasında ABD tarafından “Halen iki ülke arasında büyük anlaşmazlıklar olduğu ancak buna rağmen Pekin ile yeni bir Soğuk Savaş istemiyoruz” açıklaması geldi.

İki ekonomik güç arasında ticaret savaşlarından kaynaklı artan gerginlik nedeniyle ekim ayında yapılması kararlaştırılan toplantı ertelenmişti. ABD basınına göre, Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ve Savunma Bakanı Jim Mattis ile Çin Savunma Bakanı Wei Fengh ve Çin Politbüro üyesi Yang Jiechi önceki gün (Cuma) Washington’da bir araya geldi.

Görüşmelerin ardından düzenlenen basın toplantısında söz alan Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, “ABD, Pekin ile işbirliğini güçlendirmek istiyor. ABD, Soğuk Savaş istemiyor, Çin’i kapsamaya da çalışmıyor. ABD, Çin’den her iki ülkenin güvenliğini ve egemenliğini destekleyen sorumlu ve adil davranışlar bekliyor” ifadesini kullandı.

Pompeo’dan Çin’in Tayvan ve Uygur politikasını eleştiri

Pompeo, Çin’de etnik ve dini azınlıklara, özellikle Uygurlara yönelik yapılan baskıyı belgeleyen BM raporuna işaret ederek, ülkesinin, Çin’de kamplarda tutulan Uygur kökenli vatandaşlar hakkında endişe duyduğunu belirtti.

Pekin’in kendi eyaleti olarak tanımladığı Tayvan’ı yalnızlaştırma çabalarını da eleştiren Pompeo, Tayvan için demokratik özerklik istediklerini ifade etti.

Geçtiğimiz dönemde Güney Çin Denizi’nde yaşanan bazı olayları anımsatan Pompeo, aynı şekilde Çin ordusunun buradaki ihtilaflı bölgelerde kontrolü elinde bulundurmasını eleştirdi.

Geçtiğimiz yıl Güney Çin Denizi üzerinde Çin savaş uçağıyla ABD donanmasına ait keşif uçağı çarpışmıştı. ABD, uçağın uluslararası hava sahasında olduğunu savunmuştu.

Basın toplantısında söz alan Savunma Bakanı Jim Mattis ise görüşmelerin ‘açık’ bir şekilde gerçekleştiğini söyledi.

Matttis, “ABD’nin uluslararası hukukun izin verdiği her yerde uçmaya, yelken açmaya ve çalışmaya devam edeceğini vurguladık” diye konuştu.

Çin iddiaları reddetti

Buna karşın Çin Politbüro üyesi Yang Jiechi, açıklamasında, ülkesinin din özgürlüğünü kısıtladığı yönündeki iddiaları reddetti.

İki ülke arasındaki ticaret savaşları son dönemde ilişkilerin iyice gerilmesine yol açmıştı.

“Ticaret savaşları her iki tarafa da zarar verir”

Jiechi, yakında bir çözüme ulaşacaklarını belirterek bu konudaki iyimserliğini ifade etti. Jiechi, “Ticaret savaşları hiçbir çözüm getirmez. Bilakis iki tarafa da dünya ekonomisine de zarar verir” dedi.

Jiechi, açıklamasının devamında, “Müzakere kapısı halen açık. Ekonomik ve ticari ilişkilerimizde önceki süreçte iki tarafın engelleri nasıl aştığını unutmayalım” ifadesini kullandı.

Geçtiğimiz Ekim ayının başında Mike Pence, Çin’i teknoloji casusluğu yapmanın yanı sıra bölgede yayılma politikası yürütmek, dini ve kamusal özgürlüklere engel olmak ve seçimlere müdahale etmekle suçlamıştı. Yaşananların ardından analistler bu durumu yeni bir soğuk savaş olarak tanımladı.

Mattis, askeri anlaşmalardan dolayı ziyaretini erteledi

ABD ile Çin’in arasındaki ilişkileri yumuşatması öngörülen dünkü üst düzey güvenlik toplantısı, Arjantin’de düzenlenecek G-20 zirvesi kapsamında bir araya gelmesi beklenen ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping görüşmesi için hazırlık olarak değerlendiriliyor. Mattis’in ekim ayında Çinli yetkililerle Pekin’de bir araya gelmesi planlanıyordu ancak Washington’ın Rusya’dan silah aldığı gerekçesiyle Çinli bir şirkete yaptırım uygulaması ve Tayvan’a 330 milyon dolarlık askeri teçhizat satışını onaylaması söz konusu görüşmenin ertelenmesine neden olmuştu.

İki devlet başkanı tarafından kararlaştırılan ABD-Çin ilişkilerini yeniden canlandırma çabaları bağlamında yapılan bu görüşme, Nisan 2017’deki ilk görüşmenin ardından, 2. Diplomatik ve Güvenlik Diyaloğu toplantısı oldu.

Trump ve Şi, Nisan 2017’de Florida’da yapılan zirvede Diplomatik ve Güvenlik Diyaloğu görüşmelerini başlatırken Trump, konuşmasının sonunda Çinli mevkidaşı ile dostluk ilişkisi kurduğunu belirtmişti.