Ruslar seçimlere gösterdikleri benzersiz ilgiyle Putin’e geniş bir yetki verdi

Moskova: Raed Jabr

Ruslar dün, emin adımlarla yoluna devam eden Devlet Başkanı Vladimir Putin’e yeniden yetki vererek 2000’de göreve başladığından bu yana dördüncü ve peş peşe ikinci kez başkanlık koltuğuna oturttu. Yürütülen geniş çaplı tanıtım ve teşvik kampanyası sonucunda katılım beklenenin üzerindeydi. Seçim sürecinde güvenlik endişesi hâkimdi. Bu nedenle yetkililer ülke çapında 500 binin üzerinde güvenlik personeli görevlendirdi. Gözlemcilerin seçim boyunca yapılan geniş ihlallere yönelik şikâyetlerine rağmen oylamada huzuru bozan herhangi bir güvenlik ihlali meydana gelmedi.

Kamuoyu yoklamalarının sonucun önceden belli olduğu seçime katılma konusunda seçmenlerin isteksizliğini ortaya koymasından sonra ciddi bir endişe meydana gelmişti. Ancak Kremlin karşılaştığı bu sorunu da atlatmayı başardı. Kremlin büyük bir kampanya yürütmüş ve devletin, siyasi partilerin, sendikaların ve resmi haber ajanslarının tüm imkânlarını seferber ederek ciddi bir atılım gerçekleştirmişti. Bu çabalar meyvesini verdi ve dün Rusya’da kayıtlı seçmen sayısının yarısını, yaklaşık 111 milyon kişiyi sandığa çekmeyi başardı. Rusların dün sabahın erken saatlerinde seçim merkezlerinin önünde uzun kuyruklar oluşturduğu seçim görüntüleri daha önce görülmemiş çaptaydı. Bu sonuca yetkililerin itirazları eşlik etse de Merkez Seçim Komisyonu (MSK) seçim esnasında ciddi ihlallerin yaşanmadığına dile getirdi. Kanun emriyle başkanlık yarışına katılmaktan men edilen muhalif Aleksey Navalnıy’in kurduğu gözlem merkezi, Rus yetkililerin seçmenleri seçimleri boykot etmeye teşvik eden yüzlerce internet sitesini kapattığına ayrıca birçok bölgede idare görevlilerinin boykot edenleri veya boykota teşebbüs edenleri doğrudan cezalandırmakla tehdit ettiğine dikkat çekmişti.

“Dolaylı” teşvikler ve ihlaller

Şarku’l Avsat, Rusya’nın başkentindeki birçok seçim noktasını gezdi ve tablonun çoğunlukla birbirine benzer olduğunu gördü. Tablo genellikle seçim sürecine katılımı umursamayan gençlik gruplarının da yer aldığı çeşitli seçmen kitleleri resmediyordu.

Gözlemciler seçimlere, yetkililerin uygulamalarına ve oylamadan sonra Moskova’da ve bazı büyük şehirlerde seçmenlere hediye dağıtmak gibi teşviklere yönelik artan ilgiyi yorumladı. 18-25 yaş arasındaki genç gruplara verilen konser biletleri ve birçok merkezde dağıtılan yemekler sunulan hediyeler arasındaydı. Rusya Devlet Başkanı’nın seçim ekibini temsil eden gözlemcilere göre artış gösteren katılım oranı, ‘Batı’nın ısrarlı suçlamalarına ve baskılarına yönelik doğal bir tepkiydi ki bu Rus halkının özgür iradesiyle düşüncesini ifade edebildiği mesajını içeriyordu.’

Gözlemciler otobüslerle seçim merkezlerine taşınan grupların ‘toplu oylama’ sahnelerinden rahatsızlıklarını dile getirdiler. MSK Sözcüsü ise bu konuda kendisine yöneltilen bir soruya, müdürlüklerin ve fabrikaların emek israfını önlemek adına kitlesel hareket tertip ettikleri cevabını verdi.

Başkentteki bir seçim merkezinde görevli bağımsız bir gözlemci ise Şarku’l Avsat’a milyonlarca Rus gibi kendisinin de seçime katılım davetini SMS yoluyla aldığını ve kurumların çalışanlarına oylamaya katılımı şart koşarak onlardan ‘vatandaşlık vazifesi’ni yerine getirmelerini istediğini aktardı. Konuşmasına, “Bugün fotoğraf çekerken gördüğümüz birçok insan aslında bir görevi yerine getiriyordu. Yani fotoğraflar hatıra için değil katılımı ispat etmek için çekiliyordu” ifadelerini kullandı.

Gözlemciler dün Rus resmi haber kanallarının kasıtlı olarak Putin’i destekleyen kültür, sanat ve spor yıldızlarının oylama görüntülerini yayınladığına işaret etti. Muhalif ‘Moskova’nın Sesi’ radyosu ise Rus kanallarının eleştirel düşüncelere sahip olanları önemsemediği ve bunları kanun kapsamına girmediği için dolaylı ihlaller kampanyasının bir kısmı olarak değerlendirdiğini ifade etti.

Oylamada yaşanan diğer ihlaller

Milli Seçim Kurulu oylama sürecinde birçok ihlal kayda geçirdi ve bunların kanunlara uygun olarak incelemeye tabi tutulacağını söyledi. En vahim ihlal vakalarından ise biri Dağıstan’da meydana geldi. İnsanların gözlemcilerin görevlerini yerine getirmelerine engel olmaya ya da oy pusulaları ile seçim sandıklarını doldurmaya çalıştığı esnada birçok şiddet olayı yaşandığı kaydedildi. Aynı sahne Çeçenistan’daki seçim merkezlerinden birinde de yaşanırken Moskova’ya yakın merkezlerde de başka türden ihlaller yaşandı. Söz konusu merkezlerin ikisinde gözetleme kameraları sandıkların doldurulma anındaki görüntüleri kaydetti. Tüm bunlar MSK Başkanı Ella Pamfilova’yı söz konusu merkezlerdeki seçim sonuçlarının geçersiz olduğunu ve sorumluların işten alınması gerektiğini duyurmaya itti.

Benzer hadiseler birçok seçim merkezinde de yaşandı. Kayıtlı seçmenlerin yarısının henüz oy kullanmadan önce oy pusulalarının tükenmesi yaşanan olaylar arasındaydı. Bu ve benzeri vakalar oyların üretildiği noktasındaki şüpheler uyanmasına yol açtı. Merkez Gözetleme Komitesi, akşama kadar yaklaşık bin şikâyetin geldiğini ancak bunların yarısının asılsız olduğunu, diğer yarısı hakkında da gerekli soruşturmaların yürütüleceğini duyurdu.

Seçimler Rusya ve Batı arasındaki gerilimin tırmandığı bir zamanda gerçekleşti. Bu durum seçimlere yönelik uluslararası gözleml uygulamalarını da etkiledi. Yabancı gözlemcilerin sayısı önceki seçimlere göre çok daha azken bazı gözlemcilerin de süreçten çekildiği gözlemlendi. MSK üyesi Nikolai Levitshev, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’na (AGİT) bağlı Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Dairesi’nin geçici bir süreliğine 12 gözlemcisini Rusya’dan çektiğinin ancak bununla birlikte 115 ülkeden 1513 uluslararası gözlemcinin Rusya’nın farklı bölgelerinde görevini yerine getirdiğinin altını çizdi.

Levitshev, 14 uluslararası kuruluşu temsil eden gözlemcilere dikkat çekerek “Gözlemcilerin çoğu AGİT’ten olmak üzere Almanya 70, ABD de 51 gözlemci gönderdi” açıklamasında bulundu. İhlaller hakkındaki söylemlere karşılık olarak da MSK’nın internet sitesinin yurtdışından geniş çaplı saldırılara maruz kaldığını ve bunun ‘oylamanın tabiatını zedeleme veya Rusya’nın itibarını lekeleme’ girişimi olduğunu ifade etti. Komisyon, sabotaj ve resmi internet sitesine saldırı girişimlerinin 15 yabancı ülkeden başlatıldığını ve bu saldırıların arkasında olduğu düşünülen taraflara herhangi bir suçlama yöneltmeksizin bunun ‘örgütlü bir eylem niteliğinde’ olduğunu dile getirdi.

“Güçlü Rusya’ya güçlü bir lider”

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin dün önceki seçimlerdekinin tersine bu defa oyunu çok erken bir saatte kullandı. Bu, seçmenleri oylamaya yoğun bir şekilde katılıma teşvik etme tavrı olarak yorumlandı.

Putin, önceki seçimlerde olduğu gibi bu seçimde de Moskova’daki Rusya Bilimler Akademisi’ndeki 2151 no’lu seçim merkezinde oyunu kullandı.

Seçimleri kazanması için gerekli olan oy oranı kendisine sorulduğunda karşılık olarak ‘kazanma oranının önemli olmadığını, kendisine başkanlık koltuğuna oturma hakkını verecek rakamı memnuniyetle karşılayacağını’ söyledi.

Putin’in oylama merkezinde seçtiği adayın ismini işaretlemesi için gerilen perdenin ardında gereğinden fazla durduğu gözlemlendi. Bu durum medyanın ‘Kime oy vereceğini düşünüyordu?’ esprisini yapmasına sebep oldu.

Putin, “Bağımsız Aday Vladimir Putin”in internet sitesinde yayımlanan ve ‘ülkesi için önerdiği seçim programının isabetliliğinden emin olduğunu’ vurguladı. İnternet sitesi, seçim pankartlarının çoğunun sloganı haline gelen bir başlık taşıyordu: Güçlü Rusya’ya Güçlü Lider.

Kamuoyu yoklamaları Putin’in oyların üçte ikisini alacağını öngörüyordu. Putin’in kampanya yönetimi odasındaki sözcüler hâlihazırda Rusya’ya uygulanan Batı baskısına rağmen Rusların Başkan’a geniş bir yetki verdiğine işaretle büyük halk desteğine dikkat çekti. Bunun Batı’ya karşı ‘Rusya’nın birleşik ve konumunun sabit olduğu’ mesajını taşıdığını dile getirdiler.

Putin’in rakibi adaylar arasında ise ikinci olmak için kıyasıya bir rekabet vardı. Seçim öncesi tahminler Komünist Parti adayı Pavel Grudinin’i oyların yaklaşık yüzde 7’si ile ikinci sıraya oturtmuş olmasına rağmen Liberal Ulusal Parti Lideri Vladimir Jirinovski, Grudinin ile rekabetinde galip gelmiş gibi görünüyordu. Tahminler diğer beş adayın her birinin ise ancak yüzde bir civarında oy alacağı yönündeydi. Bu isimlerin Rusya sahnesinde kendilerini yeni siyasi aktörler olarak dayatabilme şanslarının son derece az olduğu oylama sonunda gözler önüne serildi.