Siyasi farklılıklar, Libya anayasa taslağını tehdit ediyor

Libya’da “anayasa taslağı” konusuna dair anlaşmazlıklar devam ederken, Temsilciler Meclisi toplantıları sırasında da taslağa ilişkin iki seçenek üzerinde duruldu. Kaynaklar ise Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamada durumu, “anayasanın infilakı ve bu yılki seçimlerin önünde bir engel” olarak nitelendirdi.

Libya’daki Anayasa Hazırlama Komitesi, geçtiğimiz yıl Temmuz ayında çoğunluğun desteğiyle anayasa taslağını kabul ederken, onaylanmak üzere ülkenin doğusundaki Tobruk’ta yer alan parlamentoya sundu. Ancak Libya’nın doğusundaki Sirenayka bölgesinde bulunan “Federal akım” yandaşları da dâhil olmak üzere birçok kabile ve tarafça taslak reddedildi.

Parlamento ise anayasa taslağına dair referandum yasasını onaylamak üzere bir yıl beklerken, ülkedeki taraflar da bu taslağın, “ülkenin yıkımına neden olabileceğini, siyasi İslami akıma imkân verebileceğini ya da 2011 yılında eski rejimin devrilmesinden bu yana ülkenin yaşadığı yasama ve siyasi kaosun sona ermesi için bir yaşam çizgisi oluşturabileceğini” iddia etti. Bu bağlamda Temsilciler Meclisi üyesi olan Dr. Saad el-Marimi, “Seçimleri destekleyenler ve reddedenler arasında siyasi kutuplaşma, yerel ve uluslararası bir çatışma etrafında anayasaya referandum yasasını onaylama olasılığı var mı?” şeklinde bir soru yöneltti.

“ABD ve İngiltere’de reddetme eğilim var”

Temsilciler Meclisi’nde Eğitim Komitesi Başkanı ve Trablus Milletvekili olan el-Marimi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, “Paris girişimine göre, Fransa ve bazı komşu ülkeler, yılsonunda cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerini yapmanın gerekli olduğunu söylüyor. Bunun karşısında ise İtalya tarafından ortaya koyulan mevcut koşullarda seçimlere katılmayan müttefikleri ABD ve İngiltere’den bir reddetme eğilimi var” dedi. Yetkili, “Başka bir eğilim ise, komşu ülkelerin yanı sıra siyasî İslami akımın çıkarları ve uluslararası gündemi ile desteklenmekte ve talep edilmektedir” ifadelerini kullandı.

El-Marami, “Temsilciler Meclisi’ndeki ve devlet bünyesindeki çok sayıda üye, referandum yasasının ülkedeki krizi uzatma amacıyla onaylandığı çağrısında bulundu” dedi.

Oylamanın 13 Ağustos’a ertelenmesi gündemde

Anayasa ve maddelerinin düzeltilmesi konusundaki referandum yasasına dair milletvekilleri arasındaki artan anlaşmazlık çerçevesinde Temsilciler Meclisi, oylamanın 13 Ağustos’a ertelenmesi gerektiğini düşünüyor.

Milletvekilleri arasında sözlü tartışmalara neden olan “8. madde” de “Anayasanın, halk tarafından reddedilmesi durumunda, hazırlama komitesi, anayasadaki değişikliklerden ve tekrar sunumundan sorumlu değil. Temsilciler Meclisi, azami olarak üç ayda, bir anayasa taslağı hazırlamak için bir komite oluşturacak” ifadelerini içermekte.

Siyasi çekişme giderek artıyor

Taslağa dair karşılıklı suçlamalar, ülke içerisindeki siyasi sahnenin karmaşıklığını da artırıyor. Öyle ki taslağı reddedenler, taslağın kusurlu olduğunu ifade ederken, “Libya’daki Müslüman Kardeşler cemaati tarafından yazıldığını, siyasi İslam’ın iktidarı ele geçirme amacı taşıdığını” savunuyor. Ancak cemaatin siyasi kanadı olan Adalet ve İnşa Partisi üyesi Mahmud el-Varfili, yerel bir televizyon kanalına, “Parlamentoda olanlar, denetim olmaksızın anayasa taslağının düzeltilmesi için her bölgeden komite oluşturulmasına zemin hazırlıyor” dedi.

Öte yandan Anayasa Hazırlama Komisyonu Başkanı Nuh Abdusseyyid Abdullah, yaşanan gelişmeler neticesinde geçtiğimiz ayın sonunda istifa etti. Abdusseyyid, Trablus, Sirenayka ve Fizan bölgelerine eşit olarak dağıtılmış 60 üyeden oluşan komisyon tarafından 2014 yılında görevlendirilmişti.

“Anayasa bildirgesi bu durumu kabul etmiyor”

El-Marimi ise, Şarku’l Avsat’a, “Parlamentoda hala oylama sürecinde olan referandum yasası, Libya’yı üç referandum dairesine bölmek de dahil bazı yasal boşluklar içeriyor. Anayasa bildirgesi ise bu durumu kabul etmiyor” şeklinde konuştu.

Yetkili, “Libya’nın bir seçim dairesi var. Referandum ve seçim yasası, anayasal bildirgenin bir kavramı olarak kabul edilirse; bu durum tasarıda değişiklik yapılmasını gerektirir. Bunların tümü ise kriz sürecini uzatır, siyasi İslam grubuna daha fazla zaman verir” dedi.

El-Marimi, bir başka seçeneğin de 2014’te Temsilciler Meclisi tarafından yayınlanan ve anayasa bildirgesinde bir değişiklik yapılması suretiyle devlet başkanının halk tarafından doğrudan seçilmesini öngören 5 sayılı yasa kapsamında olduğuna dikkati çekti.

Fransız Girişimi maddeleri

Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un önderlik ettiği Fransız Girişimi, Ulusal Mutabakat Hükümeti Başkanlık Konseyi Başkanı Fayiz Serrac, Ulusal Ordu Genel Komutanı Mareşal Halife Hafter, Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih ve Devlet Yüksek Konseyi Başkanı Halid el-Mişri’nin katılımıyla geçtiğimiz Mayıs ayının sonunda anayasa için bir takvimin belirlenmesi, gelecek Aralık ayının başlarında cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerinin yapılmasını ön gören 8 maddeye dayanıyor.