Vefat tarihi

Bazen, Suudi tanınmış banker Süleyman er- Racihi, Amazon firmasının kurucusu Jeff Bezos, eBay platformu CEO’su Pierre Omidyar, Alibaba Group’un kurucusu Jack Ma ve Apple firmasının sahibi Steve Jobs gibi kişilerin hikâyeleri hakkında derin düşüncelere dalar, para ve başarı dünyasını fetheden bu adamların ortak noktasının ne olduğunu sorgularım.

Bu adamlar hakkında çok şey okudum ve yaptıkları konuşmalardan bazılarını da dinledim. Hepsi ‘anı yakalamak’ diye tabir ettiğim tek bir noktaya işaret etmekte. Bu, fotoğrafçılar tarafından bilinen bir ifadedir. Anlık fırsatları yakalayıp hayatları baştan aşağı değişen birçok insan var.

Söz konusu bağlamda, ‘el- Cezira’ gazetesinin Genel Yayın Yönetmeni Üstad Halid el- Malik’in “Yerel gazeteler seçeneklerini tüketti ve devletten maddi destek almadıkça artık devam edemeyecek” ifadelerini kullandığı makalesine atıfta bulunabiliriz. (El-Cezira 11 Ocak 2018)

Makale medyada birçok tartışmaya yol açtı. Şu ana kadar söz konusu makale hakkında yazılan 4 eleştiri okudum.

Yerel basının zor günler geçirdiğini biliyoruz. Ed Dammam’da yayınlanan günlük eş-Şark gazetesi birkaç hafta önce yayın yapmayı durdurdu. Üstadın makalesi hakkında yazanların birçoğu, hükümetten gazeteleri desteklemesi talebinin arkasında durdular. Kamuoyunu hazırlama ve yönetme araçlarına duyduğumuz ihtiyacın devam etmesi bağlamındaki ana gerekçeye dayanarak. Bana göre, yerel basın iletişim devriminin tetiklediği tarihi anı yakalayamadı. Yeni tüketici kitlelerinden ayrılması nedeniyle artık kamuoyuna rehberlik etmek için etkili bir araç değildir.

İspanyol sosyolog Manuel Castells’in 1989’da yayımlanan ve internetin dünya çapında yaygınlaştığını savunduğu ‘The Informational City’ adlı kitabında çağdaş insan hayatının en belirgin referans modellerini, yani bilgi / zihin modeli, kimlik / benlik modeli, üretim ve tüketim modeli/ başkalarıyla olan ilişkiyi değiştireceğinden bahsetmekte. Castells, daha sonraki çalışmalarında entegre bir ‘ağ toplumu’ teorisini sundu. Yani hayatını yeni bir dünya nitelemesiyle internet üzerinden sürdüren bir toplum. Geleneksel dünyanın unsurlarını absorbe eden ancak işin ve değerlerin farklı yollarını ve yöntemlerini takip eden bir toplum. Tabii ki bu farklı sonuçlar üretecektir.

Elbette ki tüm gazetelerin web sitelerinin olduğunu biliyoruz. Fakat bu sitelerin kâğıdın yalnızca dijital bir görüntüsü olduğunu da biliyoruz. Yeni ağ dünyasına ait değiller ve tüketicilerine de hiçbir şey sunmuyorlar. Bu, kağıt kullanmaya alışık geleneksel okuyucuya sunulan ek bir hizmettir. Fakat yeni nesil, yeni bilgi, kimlik ve üretim modelini taklit eden bir malzeme arıyor. Aradığını kesinlikle internet gazeteciliğinde bulamayacak.

Sözün özü, yerel basının sorunu ne kâğıt ne de internet gazeteciliğinde, batmak üzere olan bir hayat modeline bağlı olmasında. Gazetelerin durumunun kötüye gitmesi yükselen maliyetlerin sonucu değil, muhatap kitlenin kayboluşu nedeniyledir. Dolayısıyla kaçınılmaz ölümünü sadece birkaç ay veya birkaç yıl geciktirecektir.

Suni teneffüs bir tedavi değildir. İlaç, günümüz toplumundaki derin dönüşümü, kuruluş değerlerini ve çalışma yöntemlerini absorbe edebilen kamuoyu endüstrisi araçlarının yeni bir model tasarımı yapmasındadır. Bu, mevcut basın halkının başaramayacağı bir görevdir. Çünkü o kendisininkinden farklı bir dünyaya ait.